Lisanssız Yazılım Kullanımına, Çoğaltılmasına, Satışına Karşı Yasalar
Bilgisayar programları, ülkemizde 12 Haziran 1995 tarihinde yürürlüğe girerek, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nu değiştiren 4110 Sayılı yasayla 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altına alınmıştır. 24 Mart 2004 tarihli son değişikliklerle Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun kapsamı genişletilmiş ve cezalar arttırılarak caydırıcılık kazandırılmıştır. Bunun dışında bilgisayar yazılımları 2004 yılında hayatımıza giren Yeni Türk Ceza Kanunu'nun "Bilişim Suçları" adı altında düzenlediği 243. ve 244. maddeleri gereğince seçenek yaptırımlara çevrilemeyen 3 yıla kadar cezalar ile koruma altındadır. Lisanssız yazılımın çoğaltılması, yayılması, nakledilmesi, ticari mevkiye konulması durumları, 2011 yılında kabul edilen 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu gereğince haksız rekabet fiili ve suçu teşkil eder. Bu kapsamda 2 yıla kadar hapis cezası verilebilmektedir.
Yaptırımlar Nelerdir?
- 6 yıla kadar hapis ve 150.000 TL'ye kadar ağır para cezası
- Lisanssız yazılımların, bilgisayarların ve teknik sistemlerin mühürlenmesi, müsaderesi ve imhası
- İşyerinin geçici süreyle kapatılması
- 6 aydan 3 yıla kadar meslek ve ticaretten men cezası
- Suça ilişkin mahkeme kararının yüksek tirajlı gazetelerde ilanı
- Her bir yazılım için ayrı ayrı talep edilebilecek yüksek miktarlarda tazminat
Yasa Karşısında Kimler Sorumludur?
Bilgisayar Kullanıcıları
Bilgisayar kullanıcıları, bilerek veya bilmeyerek lisanssız yazılım kullanmakla yasalar karşısında suç işlemiş sayılır. Bu durumda yasalar, hem işverene hem de çalışana (kullanıcıya) cezai yaptırımlar getirir.
Kuruluşlar
İşveren ve yöneticiler, çalışanların lisanssız yazılım kullanması veya bulundurması halinde, bunu bilmese dahi yasalar karşısında sorumlu olurlar. Bu suçun işlenmesini önlemeyen yöneticiler, kendileri suç işlemiş gibi cezalandırılırlar.
Lisanssız Yazılım Satıcıları
Yasa, ne şekilde olursa olsun lisanssız yazılım çoğaltımı, dağıtımı ve satışı yapan şirketlere de ağır yaptırımlar getirmektedir. Bilgisayarlara lisanssız yazılım yükleyerek satışını veya dağıtımını yapan şirketler, dolandırıcılık gibi ağır suçlarla cezalandırılabilmektedir.
Bir Kullanıcı Olarak Sorumluluklarınız Nelerdir?
Bir yazılım kullanıcısı olarak ilk sorumluluğunuz, satın alacağınız programı yetkili satıcıdan alıp almadığınızı bilmek ve kontrol etmektir. Eğer yetkili bir satıcıdan programı tedarik etmiyorsanız, programınız orijinal ürün kapsamında değildir.
Orijinal yazılımı satın alırken, mutlaka sipariş sözleşmesinin bir örneğini talep ediniz. Hiçbir yazılı ve firma tarafından onaylanmış evrak almadan, para ödemesi yapmayınız.
Orijinal yazılımı aldıktan sonra, yazılımı size söylenen talimatlara uygun olarak kullanmaya dikkat ediniz. Yazılım üreticisinin yazılı izni almadan, bir yazılımın tek orijinal kopyasını birden fazla bilgisayara kurmak, yazılımı ödünç vermek, kopyalamak ya da dağıtmak yasalara aykırıdır.
Bir Satıcı Olarak Sorumluluklarınız Nelerdir?
Bir yazılım satıcısı olarak ilk sorumluluğunuz, lisanslı/orijinal yazılım satmaktır. Son kullanıcıları lisanslı yazılım konusunda eğitmek onlara bu konuda bilgi vermek bir satıcının görevlerinden biridir.
Tüm yazılım satıcıları; lisanssız yazılımın kendi kazançlarının önündeki en büyük engel olduğunu unutmamalıdır. Ayrıca dolandırıcılık suçu gibi çok ağır suçlarla karşı karşıya kalınabileceği hatırlanmalıdır. Tüm yazılım kullanıcıları; lisanssız yazılım kullanarak elde edeceği faydanın hiçbir zaman ödeyemeyeceği hukuki maliyetten fazla olmayacağını unutmamalıdır.
Yazılım Telif Hakları ile İlgili Hukuki Bilgi
12.06.1995 tarih ve 22311 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 4110 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun bazı maddelerinin değiştirilmesine ilişkin Kanun ile "Bilgisayar Yazılımları" Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) koruması altına alınmıştır. Böylece, yazılım ürünlerinin sahip olduğu hukuki koruma kapsamına istinaden, 21.02.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda yapılan değişikliklerle yaptırım sınırları daha da genişletilmiş ve cezalar artırılmıştır.
Suç Teşkil Eden Fiiller
- Lisansı alınmamış kopya yazılım kullananlar (FSEK),
- Lisansız kopya yazılımları satanlar (FSEK),
- Lisansız kopya yazılımları ticari amaçla elinde bulunduranlar, bedelsiz dağıtanlar, kiraya verenler (FSEK),
- Yasal kullanım hakkına sahip olduğu yazılımı lisansta izin verilenden fazla çoğaltanlar, bu kopyaları kiralayan satan dağıtan ya da bedelli bedelsiz başkasına verenler veya sair surette lisans sözleşmesine aykırı davrananlar (FESK),
- Lisans sahibinin izni olmadan bir yazılıma kendi adını koyanlar (FSEK),
- Başkasının yazılımını kendi yazılımı gibi gösterenler (FSEK),
- Yazılımı sahibinin izni olmadan değiştirenler (FSEK),
- Yazılımın lisansını devredenin izni olmaksızın başkasına devredenler ya da sair bir tasarrufa konu edenler (FSEK),
- Lisanslı yazılımın koruma sistemini (şifre vs.) ortadan kaldıranlar, geçersiz kılanlar, bu işe yarayan teknik araçları elinde bulunduranlar, dağıtanlar (FSEK),
- Bilgisayar sistemindeki programları, verileri veya diğer unsurları hukuka aykırı olarak ele geçirenler (Türk Ceza Kanunu-TCK),
- Korsan kopyalama fiili esnasında aynı zamanda marka ve ticari ünvan hakları ve vergi mevzuatı da ihlal edilmiş olur (Türk Ticaret Kanunu, Markalar Kanunu, Markaların Korunması Hk. K.H.K, Vergi Kanunları).
Suçun Failleri
- Yukarıdaki belirtilen suçları bilerek veya ihmal ile işleyenler,
- Suça herhangi bir şekilde iştirak edenler,
- Yönetimi altında çalışan personelin lisanssız yazılım kullanması halinde; durumu bilmese dahi işveren ve yöneticiler,
- İşverenin bilgisi halinde lisanssız yazılım kullanan personel,
- Şirket bünyesinde işlenen suçlarda, şirket tüzel kişiliği masraf ve para cezasına tabii olup, suç failleriyle birlikte sorumludur.
Suçların Cezaları
- FSEK'e göre; işledikleri suçun türüne göre, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 50.000 TL'den 150.000 TL'ye kadar ağır para cezası ile cezalandırılır,
- FSEK'e göre; soruşturma esnasında bu kapsamda yazılım bulundugu takdirde bu yazılımlar toplanır, bilgisayarlar ve sair teknik araçlar "mühürlenir", işyeri kapatılır. Dava sonunda hem yazılım hem de bilgisayarlar müsadere ve imha edilir.
- FSEK'e göre; Mahkeme hükmü masrafı faillerden alınmak suretiyle tirajı yüksek gazetelerde ilan edilir suç ve failler kamu oyunun bilgisine sunulur,
- TCK'ya göre; 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır,
- TCK'ya göre; 6 aydan 3 yıla kadar meslek ve ticaretten yasaklama cezası verilir,
- Vergi Kanunlarına göre; suç fiillerinden menfaat temin edenler vergi kaçakçılığı suçundan ayrıca para ve hapis olmak üzere vergi cezalarına muhatap olurlar,
- TTK'ya göre; 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar,
- Markalar Kanunu ve Markaların Korunması Hk. K.H.K'ye göre; 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile 300 TL'den 7.300 TL'ye kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar ayrıca 1 yıldan az olmamak üzere meslek ve ticaretten yasaklanırlar,
- Ayrıca açılacak tazminat davalarında ciddi tazminatlar ödemek zorunda kalınır.
Yazılım Lisansı Hakkında Bilgi
Lisanssız Yazılım Kullanımı Nedir?
Lisanssız Yazılım Kullanımı; Türkiye ve uluslararası telif sözleşmeleri ile telif hakkı yasalarıyla korunan yazılım ürünlerinin yetkisiz olarak kopyalanması, çoğaltılması, yayılması ve ticari mevkiye konulması, kullanılması ya da üretilmesi durumlarını kapsar. Lisanssız yazılım kullanan her kişi, telif hırsızlığı suçu esasına dayanarak, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) gereğince cezalandırılır, cezai ve tazminat müeyyidelerinin muhatabı olur.
Yazılım Lisans Sözleşmesi Nedir?
Yazılım lisans sözleşmesi, belirli bir yazılım ürünü ile ilgisi bulunan ve eser sahibi tarafından izin verilmiş kullanım şartlarını ifade eder. Lisans sözleşmesinde yazılıma sahip olan kullanıcının haklarını belirten ve gerekli düzenlemeleri içeren şartlar yer alır. Bilinmesi gereken en önemli husus; tüm yazılım kullanıcıları, yasal kullanıcı olduğunu sadece programın orijinal kopyası, faturası ve lisans sözleşmesi ile kanıtlayabilir.
Lisans sözleşmesinin tam metni için KVKK Aydınlatma Metni ve Gizlilik Politikası sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.